Fosfatydyloseryna to związek chemiczny, który odgrywa ważną rolę w wielu funkcjach organizmu, szczególnie w mózgu. W małych ilościach występuje w większości produktów spożywczych.
Fosfatydyloseryna jest częścią struktury komórek w organizmie. Ciało może ją wytwarzać samodzielnie, ale większość potrzebnej ilości pochodzi z pożywienia. Można ją również przyjmować w formie suplementu. Dawniej suplementy te były wytwarzane z mózgów krów, obecnie najczęściej produkuje się je z kapusty lub soi.
Fosfatydyloseryna jest stosowana w chorobie Alzheimera oraz w związanym z wiekiem pogorszeniu pamięci i funkcji poznawczych. Używa się jej także w celu poprawy wyników sportowych, w ADHD i wielu innych przypadkach, jednak brak jest solidnych dowodów naukowych potwierdzających większość z tych zastosowań.
Zastosowania i skuteczność
Prawdopodobnie skuteczna w przypadku:
- Pogorszenia pamięci i funkcji poznawczych związanych z wiekiem.
Przyjmowanie fosfatydyloseryny pochodzącej z mózgu krowy może poprawiać uwagę, zdolności językowe i pamięć u osób starszych z osłabieniem funkcji poznawczych. Jednak większość obecnych suplementów produkowana jest z soi lub kapusty, więc nie wiadomo, czy mają one ten sam efekt. - Choroba Alzheimera.
Przyjmowanie fosfatydyloseryny pochodzącej z mózgu krowy może łagodzić niektóre objawy choroby Alzheimera po 6–12 tygodniach stosowania. Jednak z czasem jej skuteczność może maleć. Nie wiadomo, czy suplementy roślinne działają w ten sam sposób.
Istnieje zainteresowanie wykorzystaniem fosfatydyloseryny w wielu innych celach, ale brakuje wystarczających i wiarygodnych informacji, by potwierdzić jej skuteczność.
Skutki uboczne
Doustnie: Fosfatydyloseryna jest prawdopodobnie bezpieczna, jeśli jest stosowana do 3 miesięcy. Może jednak powodować skutki uboczne, takie jak bezsenność i rozstrój żołądka, szczególnie przy dawkach powyżej 300 mg.
Istnieją pewne obawy dotyczące suplementów pochodzenia zwierzęcego, które mogą potencjalnie przenosić choroby, np. chorobę szalonych krów (BSE). Do tej pory nie odnotowano żadnych przypadków zakażenia u ludzi w wyniku stosowania fosfatydyloseryny, ale dla bezpieczeństwa warto wybierać suplementy pochodzenia roślinnego.
Środki ostrożności i ostrzeżenia
- Ciąża i karmienie piersią: brak wystarczających danych, by określić bezpieczeństwo stosowania. Dla bezpieczeństwa należy unikać stosowania.
- Dzieci: Fosfatydyloseryna jest prawdopodobnie bezpieczna w dawkach doustnych przez okres do 4 miesięcy u dzieci w wieku 4–18 lat.
Interakcje
Umiarkowane — zachować ostrożność:
- Leki o działaniu cholinolitycznym (antycholinergiczne):
Fosfatydyloseryna zwiększa poziom acetylocholiny — substancji odpowiedzialnej za wiele funkcji organizmu. Leki antycholinergiczne blokują jej działanie, więc przyjmowanie fosfatydyloseryny może zmniejszać skuteczność tych leków. - Leki cholinergiczne (stosowane w jaskrze, chorobie Alzheimera i innych):
Ponieważ fosfatydyloseryna również zwiększa poziom acetylocholiny, jednoczesne przyjmowanie z tymi lekami może nasilać działania niepożądane.
Dawkowanie
Najczęściej stosowana dawka dla dorosłych to 200–400 mg dziennie doustnie, przez okres 1–3 miesięcy.
Aby dobrać odpowiednią dawkę do konkretnego przypadku, należy skonsultować się z lekarzem.
Większość dawnych suplementów była wytwarzana z mózgów krów, co budziło obawy o przenoszenie chorób takich jak BSE. Obecnie większość produktów pochodzi z soi i kapusty — warto wybierać te pochodzenia roślinnego.
Ważne informacje
Informacje te mają charakter uzupełniający i nie zastępują porady lekarskiej. Zawsze należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem, zakończeniem lub zmianą jakiegokolwiek leczenia lub suplementacji.