Stres nie jest chorobą ani czymś, co można całkowicie wyeliminować. Stres jest częścią życia — i w rzeczywistości bez niego nie moglibyśmy przetrwać. Reakcja stresowa organizmu może nas motywować, poprawiać wyniki i przygotowywać do walki, ucieczki lub zatrzymania się w obliczu potencjalnego, wyobrażonego lub realnego zagrożenia. Jest to naturalna reakcja, która ewoluowała przez miliony lat, by nas chronić.
To, jak postrzegamy sytuacje stresujące, wpływa na to, jak na nie reagujemy. Poniższy czteroetapowy proces może pomóc ci ocenić i lepiej radzić sobie z czynnikami stresu w twoim życiu. Dzięki określeniu wartości, jaką przypisujesz danym stresorom, możesz spojrzeć na nie z innej perspektywy — tak, by nie wydawały się przytłaczające. Możesz też zidentyfikować te, nad którymi nie masz kontroli, i skupić się bardziej na tych, na które masz wpływ.
Wypróbuj ten 4-etapowy proces, aby ocenić stresory w swoim życiu:
1. Zidentyfikuj stresory
Wypisz 3–5 rzeczy, które cię stresują.
Przykłady: finanse, mój przełożony, opieka nad starszą mamą.
2. Oceń (Assess)
Dla każdego stresora określ jego wartość. Dlaczego to robisz? Dlaczego ci na tym zależy? Jak to się wpisuje w twoje wartości i cele? W jaki sposób wspiera to twoje życie w obecnym momencie?
Jeśli coś nie ma dla ciebie wartości, może warto ponownie przemyśleć sytuację.
Przykład: Potrzebuję pieniędzy, aby żyć wygodnie i pomagać rodzinie; doceniam swoją pracę, ale czuję się przytłoczony i trudno mi rozmawiać z przełożonym; kocham moją mamę i zrobiłbym dla niej wszystko.
3. Dostosuj (Adjust)
Zastanów się, jak czujesz się wobec stresora, gdy już wiesz, dlaczego to robisz i dlaczego ci zależy (lub nie). Zidentyfikuj stresory, nad którymi masz kontrolę — poświęć im więcej uwagi. Te, nad którymi kontroli nie masz, po prostu zaakceptuj.
Przykład: Cenię i potrzebuję pracy. Potrzebuję pieniędzy. Lubię swoją pracę. Nie chcę z niej rezygnować. Nie mogę teraz kontrolować wysokości dochodów, ale mogę kontrolować swoje wydatki.
4. Wybierz kolejny krok (Choose next action)
Określ jeden mały krok, który możesz podjąć, aby zająć się jednym stresorem.
Nie próbuj wszystkiego naraz — to przytłacza i często prowadzi do zniechęcenia.
Przykład: Mały krok: stworzę budżet, aby zobaczyć, gdzie wydaję pieniądze i gdzie mogę ograniczyć koszty.
W przypadku przełożonego: porozmawiam z przyjacielem lub terapeutą, by wspólnie opracować strategię, jak podejść do rozmowy.
Pamiętaj
To, jak postrzegasz stresor, może zmienić twój stosunek do niego.
Nie zawsze da się zmienić sam stresor, ale można zmienić relację, jaką z nim masz.
Identyfikując i skupiając się na tym, co możesz kontrolować, zyskujesz poczucie sprawczości.
Nie możemy kontrolować wydarzeń na świecie, ale możemy decydować, jak często czytamy wiadomości, jak na nie reagujemy i jak dbamy o siebie w tym procesie.
Skup się na rzeczach, które przynoszą ci spokój i jasność.
Zastanów się, co możesz kontrolować — i nawet jeśli coś nadal jest stresujące, pamiętaj, dlaczego ma dla ciebie wartość. To może zmienić wszystko.
